Leksykon terminów szwedzkich

A

S

Säteri – zwolniony z podatków i świadczeń na rzecz Korony majątek ziemski, stanowiący własność szlachecką. Głównym ośrodkiem majątku była siedziba właściela (sätesgård; stąd nazwa säteri), dwór lub pałac. Majątek obejmował szereg podległych zagród chłopskich (torp), które uprawiały ziemie na rzecz pana. Z reguły säteri obejmowało ziemie położone w promieniu 1 mili (tzw. fredsmil lub frihetsmil) od siedziby właściciela. Chłopi zamieszkujący ten obszar byli także zwolnieni ze świadczeń na rzecz Korony.

Terminu säteri zaczęto używać w XVI w., kiedy w związku z koronacją Eryka XIV (1561) wydano szereg szczegółowych postanowień dotyczących funcjonowania majątków należących do szlachty (adel). W okresie szwedzkiej mocarstwowości w XVII w., kiedy zasłużoną dla Korony szlachtę nagradzano ziemią, nastąpił szybki wzrost liczby majątków zwolnionych z obciążeń. Ich liczbę ograniczyła przeprowadzona po 1680 r. przez Karola XI redukcja. W 1686 r. zakazano tworzenia nowych säteri, a ich uprzywilejowana pozycja prawna została zniesiona w 1810 r.

%d blogerów lubi to: